Zbiornik sprężonego powietrza – wszystko co musisz o nim wiedzieć

Wybór sprężarki to pierwszy krok ku stworzeniu wydajnej instalacji sprężonego powietrza. Pierwszy, lecz nie ostatni. Równie ważnym elementem co ona jest zbiornik na sprężone powietrze. Jego prawidłowy dobór wpływa na bezpieczeństwo i zapewnia wydajność całego systemu.

Zbiornik to jeden z podstawowych elementów każdej instalacji sprężonego powietrza. Jego podstawowym i najbardziej oczywistym zadaniem jest magazynowanie gazu i tłumienie pulsacji medium wychodzącego ze sprężarki. Nie bez znaczenia jest także działanie chłodzące. Zbiornik obniża temperaturę gazu i doprowadza do wydzielenia kondensatu zawierającego szkodliwe dla całego systemu cząstki stałe, oleje i pyły.

Jak wybrać zbiornik idealny?

W każdej poprawnie wykonanej instalacji musi występować co najmniej jeden zbiornik sprężonego powietrza. Ze względu na ważne funkcje, jakie spełnia w całym systemie, jego wybór nie może pozostać jednak kwestią przypadku. Selekcja tego właściwego modelu wymaga wzięcia pod uwagę kilku czynników.

  • Pionowy vs poziomy

Standardowe zbiorniki dostępne na rynku występują w dwóch wariantach – pionowym i poziomym. Wybór jednego z modeli podyktowany jest przede wszystkim specyfiką miejsca, w którym ma zostać zamontowany i wygodą jego użytkowania. Niezależnie od opcji montażu nie zmieniają się dostępne parametry. W obu przypadkach możemy wybierać pomiędzy objętością w przedziale 100 do 30 000 l oraz zakresem ciśnienia pracy od 9 do 50 barów.

  • Ciśnienie pracy

Ciśnienie pracy sprężonego powietrza to jedna z najistotniejszych kwestii branych pod uwagę przy szacowaniu efektywności działania całego systemu. Jak się okazuje, jego wartość ma wpływ również na dobór odpowiedniego zbiornika sprężonego powietrza. W tym wypadku zasada jest prosta. Należy wybierać te, których ciśnienie pracy jest wyższe o 1 bar w stosunku do maksymalnego ciśnienia pracy sprężarki. Oto przykład. Jeśli w naszym zakładzie wykorzystujemy sprężarkę 10 barową, ciśnienie pracy zbiornika powinno wynosić 11 barów.

  • Objętość zbiornika

Objętość jest parametrem, który odpowiednio dobrany będzie gwarancją bezpieczeństwa i poprawnego działania całego systemu. Aby ją poprawnie oszacować, należy wziąć pod uwagę kilka czynników. Są to: maksymalna wydajność najmocniejszej sprężarki, zalecana ilość przyłączeń oraz różnica ciśnienia w zbiorniku pomiędzy dociążeniem (sprężaniem) a biegiem jałowym. Objętość optymalną dla naszego użytku można łatwo wyliczyć z poniższego wzoru:

Wzór - objętość zbiornika

V – Objętość zbiornika [ l ]
Qspr – wydajność najmocniejszej sprężarki w układzie [m3/h]
Patm – ciśnienie atmosferyczne, wartość domyślna 1,01325 [bar]
∆p – różnica ciśnień w zbiorniku pomiędzy załączeniem/ wyłączeniem sprężania [bar]
Zs – ilość przełączeń sprężarki pomiędzy biegiem jałowym a sprężaniem

  • Powłoka antykorozyjna

Wybierając zbiornik sprężonego powietrza, zazwyczaj chcemy, aby służył jak najdłużej. W zapewnieniu długoletniego działania duże znaczenie ma rodzaj materiału, z jakiego został wykonany i rodzaj zastosowanych zabezpieczeń antykorozyjnych. Standardowe zbiorniki wykonywane są ze stali węglowej malowanej proszkowo zewnętrznie. Brak warstwy chroniącej powłokę wewnętrzną przed utlenianiem powoduje powstawanie korozji, która zanieczyszcza powietrze i skraca czas eksploatacji zarówno samego zbiornika, jak i używanych narzędzi. Aby uniknąć niebezpieczeństwa uszkodzeń, należy wybierać modele z odpowiednimi zabezpieczeniami. Dla poszukujących oszczędności idealna będzie tańsza wersja z obustronnym ocynkowaniem, właścicielom zasobniejszych portfelów polecamy zbiorniki wykonane ze stali nierdzewnej.

  • Temperatura medium

Temperatura to jeden z kluczowych parametrów wpływający na poprawne i wydajne działanie całej instalacji. Choć jej staranna kontrola stanowi głównie zadanie w wypadku pracy sprężarek, to jej wartość ma znaczenie również podczas wyboru zbiornika sprężonego powietrza. Udając się po idealny model dla naszego warsztatu, należy zwrócić uwagę na zakres temperatury jego pracy. Większość standardowych zbiorników dostępnych na rynku mieści się w przedziale -10°C ~ +50° C lub -20°C ~ +50° C.

  • Kubatura zbiornika

Wybór odpowiedniej objętości i ciśnienia pracy już za nami? Świetnie! Pozostaje nam umieścić wybrany model na miejscu docelowym. Aby jednak próba nie zakończyła się smutnym zaskoczeniem, podczas zakupu należy zwrócić uwagę również na kubaturę modelu. Przede wszystkim należy pamiętać, że poszczególne zbiorniki, choć podsiadają taką samą objętość, mogą różnić się wymiarami. Rozbieżności w budowie  wynikają różnych rozmiarów dennic używanych przez producentów dla tych samych objętości. Świetnie ilustrują to poniższe przykłady. Zbiornik 3m3 w wykonaniu 16 barów dostępny jest w dwóch rozmiarach zewnętrznych: średnicy ø1212 mm i wysokości 2960 mm oraz średnicy ø1416 mm i wysokości 2235 mm.

  • Przyłącza zbiornika

Ostatnim elementem, na jaki powinniśmy zwrócić uwagę, dokonując selekcji odpowiedniego zbiornika sprężonego powietrza, jest rodzaj posiadanych przez niego przyłączy. Te zależą w głównej mierze od wykorzystywanego systemy łączenia instalacji ze zbiornikiem oraz od jego wielkości. W małych zbiornikach do 4m3 oraz średnicy rurociągu do DN100 zazwyczaj wykorzystuje się połączenia gwintowane. W bardziej wymagających modelach sprawdzą się wytrzymałe przyłącza kołnierzowe.

Zbiorniki pod kontrolą

Wybór odpowiedniego zbiornika wbrew pozorom nie oznacza jeszcze możliwości rozpoczęcia pracy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wszystkie zbiorniki ciśnieniowe służące do magazynowania sprężonego powietrza podlegają kontroli i muszą zostać zgłoszone do Urzędu Dozoru Technicznego. Co ważne, należy to zrobić jeszcze przed rozpoczęciem eksploatacji. Jeśli wszystkie wymagane przez prawo warunki zostaną spełnione, otrzymamy stosowne zezwolenie, a sam zbiornik zostanie objęty dozorem technicznym. Sam warunek dopuszczenia określany jest przez dwa wzory:

Warunki dopuszczenia zbiornika do użytku

V – pojemność w dm3 (litrach)
P – nadciśnienie w barach – jest to nadciśnienie dopuszczalne    określone przez producenta lub nadciśnienie nastawy zaworu bezpieczeństwa

Spełnienie obu kryteriów skutkuje wydaniem decyzji administracyjnej umożliwiającej korzystanie z urządzenia. Pozytywny wynik badań to jeszcze nie wszystko. Dopuszczony do użycia zbiornik podlega cyklicznym badaniom technicznym – okresowym i doraźnym. Należy także przygotować się na możliwość weryfikacji zaświadczeń kwalifikacyjnych osób, które zajmują się jego obsługą i konserwacją. Częstotliwość i rodzaj diagnostyki w odniesieniu do konkretnych rodzajów sprzętu przedstawia poniższa tabela:

Częstotliwość i rodzaj diagnostyki zbiorników

Jak zgłosić urządzenie?

Sama procedura zgłoszenia naszego zbiornika nie jest skomplikowana, wymaga jednak podjęcia kilku niezbędnych kroków, które są zróżnicowane w zależności od stanu prawnego urządzenia.

W przypadku nowych zbiorników i tych sprowadzonych do Polski rejestracja odbywa się poprzez skierowanie pisemnego wniosku do właściwego oddziału Urzędu Dozoru Technicznego. Rozpatrzenie podania skutkuje rozpoczęciem badań technicznych, które mają zweryfikować bezpieczeństwo i poprawne wykonanie instalacji. Jeśli nasze urządzenie spełnia wszystkie wymogi, otrzymujemy protokół oraz decyzję zezwalającą na użytkowanie każdego ze sprawdzanych zbiorników. Finałem  procedury jest przesłanie drogą pocztową księgi rewizyjnej oraz wystawienie przez urząd odpowiedniego rachunku.

Nieco inna droga czeka właścicieli ponownie rejestrowanych urządzeń. W takim wypadku do wniosku kierowanego do UDT należy dołączyć również księgę rewizyjną oraz wymaganą dokumentację. Spełnienie wymogów formalnych jest wstępem do badania technicznego. Czas, miejsce i zakres jego przeprowadzenia należy uzgodnić z przedstawicielem urzędu. Po zadowalających wynikach kontroli otrzymujemy protokół oraz decyzję zezwalającą na pełną eksploatację urządzenia. Księgę rewizyjną i rachunek, podobnie jak w przypadku rejestracji nowych urządzeń, dostaniemy pocztą.

Uwaga. Jeśli zgłoszeniu podlega kilka urządzeń, do każdego z nich należy dołączyć dwa komplety dokumentacji.

Wymagane dokumenty

Tak jak każda wizyta w urzędzie, również ta dotycząca zgłaszania zbiornika na sprężone powietrze wymaga zgromadzenia odpowiedniej ilości koniecznych dokumentów. Poniższy wykaz dotyczy zarówno pierwszej, jak i ponownej rejestracji urządzenia. W drugim przypadku lista może jednak ulec zmianie w zależności od ewentualnego obowiązku przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego.

Chcąc rozpocząć eksploatację zbiornika, powinniśmy zgromadzić:

  1. Opis techniczny każdego ze zgłaszanych urządzeń sporządzony na formularzu udostępnianym przez UDT.
    • Formularz (https://udt.gov.pl/images/opis_tech_zbiornik_maly.doc) dla zbiornika ciśnieniowego jednoprzestrzeniowego
    • Formularz (https://udt.gov.pl/images/opis_tech_zbiornik_duzy.doc) dla zbiornika ciśnieniowego wieloprzestrzeniowego
  1. W przypadku zbiorników wyprodukowanych po 2004 roku, dokumenty sprecyzowane w przepisach odnoszących się do oznakowania CE dostarczane przez producenta urządzenia.
  2. W przypadku zbiorników wyprodukowanych przed 1 maja 2004 roku, dokumenty uwzględnione w specyfikacji technicznej, które zostały uzgodnione z UDT, zawierające dane istotne dla oszacowania poziomu bezpieczeństwa urządzenia.
  3. Rysunek konstrukcyjny uwzględniający nominalne i minimalne grubości ścianek elementów głównych takich jak płaszcz i dna oraz zestawienie materiałów wykorzystanych podczas budowy zbiornika.
  4. Schemat instalacji wraz z umiejscowieniem zgłaszanego urządzenia, źródeł jego zasilania oraz wyposażenia zabezpieczającego.
  5. Plan rozmieszczenia zbiornika wraz z lokalizacją sąsiednich urządzeń lub zabudowań.
  6. Opis osprzętu zabezpieczającego oraz jego dokumentację uwzględniającą przewidziane źródła zasilania.
  7. Instrukcję eksploatacji każdego ze zgłaszanych urządzeń, która w uzasadnionych przypadkach popartych zgodą Urzędu Dozoru Technicznego może być ograniczona do minimum.

Related Posts

Leave a Reply